Wstęp

Probiotyki często są nazywane „dobrymi bakteriami”, ale to określenie jest zbyt proste. Nie każda bakteria jest probiotykiem i nie każdy produkt z żywymi kulturami bakterii spełnia naukową definicję probiotyku. Żeby mówić o probiotyku, potrzebujemy konkretnego mikroorganizmu, odpowiedniej ilości i udokumentowanej korzyści zdrowotnej.

Definicja probiotyku

Według definicji FAO/WHO, podtrzymanej przez ekspertów ISAPP, probiotyki to żywe mikroorganizmy, które podane w odpowiedniej ilości przynoszą korzyść zdrowotną gospodarzowi.

Ta definicja zawiera trzy ważne warunki:

• mikroorganizmy muszą być żywe,
• muszą być podane w odpowiedniej ilości,
• muszą mieć udokumentowaną korzyść zdrowotną.

Oznacza to, że sam napis „zawiera żywe kultury bakterii” nie wystarczy, żeby produkt automatycznie uznać za probiotyk.

Probiotyk to nie każda dobra bakteria

W jelitach żyje wiele mikroorganizmów, które mogą być korzystne dla organizmu. Ale dopóki dany szczep nie został dokładnie opisany, przebadany i powiązany z konkretnym działaniem, nie powinno się go automatycznie nazywać probiotykiem.

To ważne z punktu widzenia konsumenta. Na rynku pojawia się wiele produktów, które wykorzystują popularność mikrobioty, ale nie zawsze pokazują konkretne szczepy, dawki i badania.

Jak probiotyk działa w jelitach?

Po połknięciu probiotyku bakterie muszą przejść przez trudne środowisko przewodu pokarmowego. Po drodze spotykają:

• kwas żołądkowy,
• enzymy trawienne,
• sole żółciowe,
• konkurencję ze strony mikrobioty jelitowej.

Jeżeli odpowiednia ilość mikroorganizmów przeżyje pasaż, mogą czasowo oddziaływać z jelitami. Nie chodzi o to, że bakterie „wchłaniają się” jak witamina. Ich działanie polega raczej na kontakcie ze środowiskiem jelitowym.

Probiotyki mogą:

• konkurować z niektórymi drobnoustrojami,
• wpływać na pH środowiska jelitowego,
• produkować metabolity,
• wspierać barierę jelitową,
• modulować odpowiedź immunologiczną,
• oddziaływać z mikrobiotą gospodarza.

NCCIH wskazuje, że probiotyki mogą pomagać utrzymywać zdrową społeczność mikroorganizmów, produkować substancje o korzystnym działaniu i wpływać na odpowiedź immunologiczną organizmu.

Czy probiotyk zasiedla jelita na stałe?

Najczęściej nie. To jeden z największych mitów.

Probiotyki zwykle działają przejściowo. Mogą przez pewien czas być obecne w przewodzie pokarmowym, czasem przyczepiać się do śluzówki i wpływać na mikrobiotę, ale trwałe zasiedlenie jelit nie jest regułą.

NIH podkreśla, że kolonizacja jelit przez probiotyki jest zwykle tymczasowa i zależy od konkretnego szczepu, osoby oraz wyjściowego składu mikrobioty.

Nie oznacza to jednak, że probiotyk nie działa. Działanie może zachodzić nawet wtedy, gdy bakterie nie zostają w jelicie na stałe.

Szczep ma znaczenie

Nie można powiedzieć po prostu: „Lactobacillus działa na jelita”. To zbyt ogólne.

Liczy się konkretny szczep.

Dobry opis probiotyku powinien obejmować:

• rodzaj,
• gatunek,
• oznaczenie szczepu,
• ilość żywych mikroorganizmów,
• zalecaną porcję,
• informację o trwałości,
• warunki przechowywania.

Wytyczne WGO podkreślają, że korzyści zdrowotne należy łączyć z konkretnym szczepem lub konkretną kombinacją szczepów w określonej dawce.

Czy więcej bakterii oznacza lepiej?

Nie zawsze. Większa liczba CFU nie oznacza automatycznie silniejszego działania. Ważniejsze jest to, czy dawka ma związek z badaniami dla konkretnego szczepu.

Na etykiecie warto sprawdzać:

• czy podano konkretne szczepy,
• czy podano CFU do końca terminu ważności,
• czy opisano zalecaną porcję,
• czy produkt ma odpowiednie warunki przechowywania,
• czy producent nie używa zbyt ogólnych obietnic.

Podsumowanie

Probiotyk to nie przypadkowa „dobra bakteria”. To żywy mikroorganizm, który w odpowiedniej ilości powinien przynosić określoną korzyść zdrowotną.

Działanie probiotyku zależy od szczepu, dawki, jakości produktu i sytuacji osoby, która go stosuje.

Najrozsądniej myśleć o probiotykach jako o narzędziu wspierającym mikrobiotę w określonych warunkach, a nie jako o uniwersalnej kapsułce na wszystkie problemy jelitowe.

Przykładowe produkty:

Zobacz ProbioBALANCE STARTER

Zobacz Woman Balance

Zobacz BICAPS rhamnosus

Powyższa sekcja produktowa ma charakter handlowy i została przygotowana przez sklep Omega369. Prezentowane produkty zostały dobrane jako związane tematycznie z treścią artykułu.

Sekcja nie stanowi indywidualnej rekomendacji autora artykułu ani porady medycznej. Informacje dotyczące produktów opierają się na danych producentów, składzie, deklarowanych właściwościach oraz obowiązujących zasadach dotyczących prezentacji suplementów diety.

Bibliografia

• ISAPP consensus statement on the scope and appropriate use of the term probiotic.

• WGO Global Guidelines — Probiotics and Prebiotics.

• NCCIH NIH — Probiotics: Usefulness and Safety.

• NIH Office of Dietary Supplements — Probiotics Fact Sheet.