Wstęp

W jelitach dzieje się znacznie więcej, niż tylko trawienie posiłku. To tam znajduje się ogromny ekosystem mikroorganizmów, który współpracuje z organizmem każdego dnia. Bakterie jelitowe biorą udział w przemianach składników odżywczych, wspierają barierę jelitową, komunikują się z układem odpornościowym i wpływają na środowisko panujące w przewodzie pokarmowym. Dlatego coraz częściej mówi się, że mikrobiota jelitowa jest jednym z kluczowych elementów codziennej troski o organizm.

Czym jest mikrobiota jelitowa?

Mikrobiota jelitowa to społeczność mikroorganizmów żyjących w przewodzie pokarmowym. Należą do niej głównie bakterie, ale także drożdże, grzyby, wirusy i inne drobnoustroje. Największe znaczenie ma mikrobiota jelita grubego, bo właśnie tam bakterie mają dostęp do niestrawionych resztek pokarmowych, zwłaszcza błonnika. Harvard T.H. Chan School of Public Health opisuje mikrobiom jako „wspierający organ”, ponieważ pełni on wiele funkcji ważnych dla organizmu.

Mikrobiota nie jest przypadkowym zbiorem bakterii. To dynamiczny ekosystem, w którym jedne mikroorganizmy współpracują, inne konkurują, a całość reaguje na dietę, leki, styl życia, stres, infekcje i wiek.

Dlaczego każdy ma inną mikrobiotę?

Nie ma jednej idealnej mikrobioty dla wszystkich. Każdy człowiek ma swój indywidualny układ bakterii jelitowych. Kształtują go między innymi:

• sposób porodu,
• karmienie w okresie niemowlęcym,
• dieta,
• przyjmowane leki, zwłaszcza antybiotyki,
• styl życia,
• środowisko,
• infekcje,
• wiek.

Dlatego dwie osoby mogą zareagować inaczej na ten sam produkt, tę samą dietę albo ten sam probiotyk. To ważne, bo pokazuje, że jelita nie działają według jednego prostego schematu.

Jaką rolę pełnią bakterie jelitowe? 

Bakterie jelitowe nie są tylko „ochroną przed złymi bakteriami”. Ich funkcje są znacznie szersze.

Mikrobiota jelitowa może uczestniczyć w:

• fermentacji błonnika i innych niestrawionych składników pokarmowych,
• produkcji krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych, takich jak maślan, octan i propionian,
• wspieraniu bariery jelitowej,
• regulacji odpowiedzi immunologicznej,
• konkurowaniu z drobnoustrojami potencjalnie niekorzystnymi,
• metabolizmie niektórych składników diety,
• przemianach kwasów żółciowych,
• komunikacji z układem nerwowym przez oś jelito–mózg.

W przeglądzie opublikowanym w „Gut” podkreślono, że mikrobiota jelitowa jest powiązana z regulacją odporności, metabolizmu energii, metabolizmu glukozy i lipidów oraz funkcjonowaniem bariery jelitowej.

Czym jest dysbioza?

Dysbioza to zaburzenie równowagi mikrobioty. Nie chodzi o prosty podział na „dobre” i „złe” bakterie. Chodzi raczej o sytuację, w której cały ekosystem jelitowy traci stabilność.

Do dysbiozy mogą przyczyniać się między innymi:

• antybiotykoterapia,
• dieta uboga w błonnik,
• monotonna dieta,
• infekcje,
• przewlekły stres,
• niektóre choroby,
• zaburzenia snu,
• nadużywanie wysokoprzetworzonej żywności.

Dysbioza nie jest jedną konkretną chorobą. To raczej stan zaburzenia środowiska jelitowego, który może towarzyszyć różnym problemom zdrowotnym. Samo wykrycie różnic w mikrobiocie nie zawsze oznacza, że bakterie są przyczyną choroby.

Dieta jako podstawa mikrobioty

Najważniejszym codziennym narzędziem wpływu na mikrobiotę jest dieta. Szczególnie ważne są produkty bogate w błonnik i różnorodne składniki roślinne. To właśnie z niestrawionych węglowodanów bakterie jelitowe mogą produkować krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe. Harvard wskazuje, że składniki takie jak inulina, skrobia oporna, pektyny i fruktooligosacharydy mogą wspierać rozwój korzystnych mikroorganizmów.

W praktyce mikrobiotę wspierają:

• warzywa,
• owoce,
• produkty pełnoziarniste,
• rośliny strączkowe,
• orzechy i nasiona,
• produkty fermentowane,
• różnorodność diety,
• regularność posiłków.

Czy suplement probiotyczny wystarczy?

Probiotyk może być pomocnym elementem codziennej diety. Jeżeli codzienny sposób żywienia jest ubogi w błonnik i różnorodność, to dostarczenie bakterii w kapsułce nie rozwiąże całego problemu, ale może stanowić dodatkowy czynnik wspierający dietę. Probiotyk trafia do istniejącego ekosystemu i jego działanie zależy od warunków panujących w jelicie.

Dlatego warto myśleć o mikrobiocie szerzej:

• probiotyk dostarcza wybrane mikroorganizmy,
• prebiotyk dostarcza pożywkę dla bakterii,
• dieta tworzy środowisko,
• styl życia wpływa na stabilność ekosystemu.

Podsumowanie

Mikrobiota jelitowa to żywy, dynamiczny ekosystem. Bakterie jelitowe wpływają na trawienie, metabolity, barierę jelitową, odporność i środowisko przewodu pokarmowego. Nie da się jej sprowadzić do prostego hasła „dobre bakterie”. To skomplikowana społeczność, którą kształtujemy każdego dnia przez dietę, styl życia, leki i ogólny stan zdrowia.

Przykładowe produkty:

- ALINESS Enzyme Complex PRO 90 kaps | TRAWIENIE WZDĘCIA CIĘŻKOŚĆ JELITA

- ALINESS ProbioBALANCE probiotyk FORTE 60 mld x 30 vege kaps.

- Formeds BICAPS entero - Saccharomyces boulardii 5 mld CFU

Powyższa sekcja produktowa ma charakter handlowy i została przygotowana przez sklep Omega369. Prezentowane produkty zostały dobrane jako związane tematycznie z treścią artykułu.

Sekcja nie stanowi indywidualnej rekomendacji autora artykułu ani porady medycznej. Informacje dotyczące produktów opierają się na danych producentów, składzie, deklarowanych właściwościach oraz obowiązujących zasadach dotyczących prezentacji suplementów diety.

Bibliografia

• Harvard T.H. Chan School of Public Health — The Microbiome.
• Gut/BMJ — Gut microbiome and health: mechanistic insights.
• NIH Office of Dietary Supplements — Probiotics Fact Sheet for Health Professionals.