Wstęp

Wiele osób wyobraża sobie probiotyk jako kapsułkę z bakteriami, które po połknięciu „osiedlają się” w jelitach i zostają tam na stałe. W rzeczywistości proces jest znacznie ciekawszy i bardziej złożony. Bakterie z probiotyku muszą przetrwać przejście przez przewód pokarmowy, wejść w kontakt z mikrobiotą i śluzówką jelitową, a następnie przez pewien czas oddziaływać na środowisko jelit.

Pierwszy etap: przeżycie pasażu

Po połknięciu probiotyku mikroorganizmy trafiają najpierw do żołądka. To trudne środowisko, ponieważ panuje tam kwaśne pH. Następnie bakterie przechodzą przez jelito cienkie, gdzie spotykają enzymy trawienne i sole żółciowe.

Dlatego dobry probiotyk powinien być przygotowany tak, aby odpowiednia ilość żywych mikroorganizmów dotarła do miejsca działania. Nie chodzi tylko o to, ile bakterii dodano podczas produkcji, ale ile żywych komórek produkt gwarantuje do końca terminu ważności.

NIH zwraca uwagę, że liczba CFU w probiotykach jest istotna, ale większa liczba CFU nie zawsze oznacza lepszą skuteczność.

Drugi etap: kontakt z mikrobiotą

Kiedy bakterie docierają do jelit, nie trafiają do pustej przestrzeni. Jelita są już zasiedlone przez ogromną liczbę mikroorganizmów. Probiotyk wchodzi więc do istniejącego ekosystemu.

Może tam:

• czasowo przylegać do śluzówki,

• konkurować z innymi drobnoustrojami,

• wpływać na lokalne pH,

• wytwarzać substancje aktywne biologicznie,

• oddziaływać z komórkami odpornościowymi,

• wpływać na metabolity w świetle jelita.

To bardziej przypomina czasową interwencję w ekosystem niż trwałe „dosiedlenie” jelit.

Czy probiotyk musi się zasiedlić, żeby działać?

Nie. To bardzo ważne. Probiotyk może działać nawet wtedy, gdy nie zostaje w jelitach na stałe.

Możliwe mechanizmy działania obejmują:

• produkcję kwasów organicznych,

• produkcję substancji przeciwbakteryjnych,

• konkurencję o miejsce i składniki odżywcze,

• wpływ na śluz jelitowy,

• wspieranie bariery jelitowej,

• modulację odpowiedzi immunologicznej.

WGO opisuje, że probiotyki mogą działać przez interakcje z mikrobiotą, wpływ na odporność błon śluzowych, metabolity i komunikację z komórkami gospodarza.

Czy bakterie z probiotyku zostają w jelitach?

Najczęściej ich obecność jest przejściowa. Po odstawieniu probiotyku liczba dostarczonych szczepów zwykle stopniowo spada. To nie oznacza, że stosowanie było bez sensu. Wiele substancji działa tylko wtedy, gdy są regularnie dostarczane.

Podobnie działa błonnik: nie zostaje w organizmie na zawsze, ale podczas przechodzenia przez jelita może wpływać na mikrobiotę i produkcję krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych.

Czy probiotyk wypiera niepożądane bakterie?

Czasami może ograniczać rozwój niektórych drobnoustrojów, ale nie jest to prosta walka „dobre kontra złe”. Probiotyki mogą wpływać na niekorzystne bakterie przez:

• konkurencję o miejsce przyczepu,

• konkurencję o składniki odżywcze,

• zmianę pH,

• produkcję bakteriocyn,

• wspieranie bariery jelitowej,

• wpływ na odporność.

Jednak to, czy taki efekt nastąpi, zależy od szczepu, dawki, diety, istniejącej mikrobioty i stanu zdrowia danej osoby.

Co z metabolitami?

Jednym z ciekawszych efektów działania mikrobioty i niektórych probiotyków jest wpływ na metabolity. Szczególnie ważne są krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, takie jak:

• octan,

• propionian,

• maślan.

Przegląd w „Nutrients” opisuje, że probiotyczne mikroorganizmy mogą wpływać na równowagę mikrobiomu i produkcję metabolitów, w tym SCFA.

Podsumowanie

Po przyjęciu probiotyku bakterie nie „wchłaniają się” jak witaminy. Ich zadaniem jest przetrwać pasaż przez przewód pokarmowy i czasowo oddziaływać na środowisko jelit. Mogą wpływać na mikrobiotę, śluzówkę, metabolity, pH, barierę jelitową i odporność. Najczęściej nie zasiedlają jelit na stałe, ale to nie wyklucza ich działania.

Przykładowe produkty:

Zobacz ProbioBALANCE STARTER

Zobacz BICAPS Rhamnosus GG

Zobacz BICAPS MicroBACTI

Powyższa sekcja produktowa ma charakter handlowy i została przygotowana przez sklep Omega369. Prezentowane produkty zostały dobrane jako związane tematycznie z treścią artykułu.

Sekcja nie stanowi indywidualnej rekomendacji autora artykułu ani porady medycznej. Informacje dotyczące produktów opierają się na danych producentów, składzie, deklarowanych właściwościach oraz obowiązujących zasadach dotyczących prezentacji suplementów diety.

Bibliografia

• NIH Office of Dietary Supplements — Probiotics Fact Sheet.

• WGO Global Guidelines — Probiotics and Prebiotics.

• Markowiak-Kopeć, Śliżewska — The Effect of Probiotics on the Production of Short-Chain Fatty Acids.

• NCCIH NIH — Probiotics: Usefulness and Safety.