Wstęp

Antybiotykoterapia bywa potrzebna, ale może wpływać nie tylko na bakterie chorobotwórcze. Antybiotyki mogą zaburzać również mikrobiotę jelitową, dlatego wiele osób sięga po probiotyk „osłonowo”. Warto jednak wiedzieć, że nie każdy probiotyk działa tak samo, a popularne hasło „odbudowa flory bakteryjnej” jest dużym uproszczeniem.

Jak antybiotyk wpływa na mikrobiotę?

Antybiotyk ma za zadanie zwalczać bakterie odpowiedzialne za infekcję. Problem polega na tym, że może też wpływać na bakterie komensalne, czyli te, które naturalnie żyją w jelitach.

Po antybiotykoterapii może dojść do:

• zmniejszenia różnorodności mikrobioty,
• zmian w liczebności wybranych bakterii,
• zaburzeń metabolitów jelitowych,
• większej podatności na biegunkę,
• przejściowego osłabienia stabilności ekosystemu jelitowego.

Nie u każdego skutki będą takie same. Wpływ zależy od rodzaju antybiotyku, czasu stosowania, diety, wieku, stanu zdrowia i wyjściowej mikrobioty.

Czy probiotyk odbudowuje florę bakteryjną?

To popularne stwierdzenie, ale zbyt proste. Probiotyk nie musi odtwarzać dokładnie tej samej mikrobioty, która była przed antybiotykiem. Częściej działa przejściowo i może wpływać na środowisko jelitowe podczas stosowania.

Sensowniej jest powiedzieć:

• wybrane probiotyki były badane w kontekście antybiotykoterapii,
• niektóre szczepy mogą wspierać równowagę mikrobioty,
• niektóre szczepy były badane w kontekście biegunki związanej z antybiotykami,
• efekt zależy od szczepu, dawki i osoby.

NCCIH wskazuje, że probiotyki są badane m.in. w kontekście zapobiegania biegunce związanej z antybiotykami i Clostridioides difficile, ale nie można przenosić wyników jednego probiotyku na wszystkie inne.

Dlaczego szczep jest ważny?

Przy antybiotykoterapii nie wystarczy hasło „probiotyk”. Liczy się konkretny szczep lub konkretna mieszanka.

WGO podkreśla, że korzyści zdrowotne probiotyków powinny być oceniane w odniesieniu do konkretnego szczepu, dawki i zastosowania.

To znaczy, że jeżeli jeden szczep był badany przy biegunce poantybiotykowej, nie oznacza to, że każdy inny probiotyk będzie działał tak samo.

Kiedy brać probiotyk przy antybiotyku?

W praktyce często zaleca się zachowanie odstępu między antybiotykiem a probiotykiem, szczególnie jeśli probiotyk zawiera bakterie wrażliwe na dany antybiotyk. Szczegółowe zasady zależą od produktu i zaleceń lekarza lub farmaceuty.

Ogólna zasada:

• nie przyjmować probiotyku dokładnie w tym samym momencie co antybiotyk,
• zachować odstęp czasowy, jeśli producent lub specjalista tak zaleca,
• stosować produkt zgodnie z etykietą,
• nie traktować probiotyku jako zamiennika leczenia.

Co oprócz probiotyku?

Po antybiotyku warto zadbać też o dietę. Mikrobiota potrzebuje pożywienia, a tym pożywieniem są m.in. włókna pokarmowe i prebiotyki.

Pomocne mogą być:

• warzywa,
• owoce,
• produkty pełnoziarniste,
• rośliny strączkowe,
• kiszonki, jeśli są dobrze tolerowane,
• odpowiednia ilość płynów,
• stopniowe zwiększanie błonnika.

Harvard podkreśla znaczenie błonnika i prebiotyków jako składników, które mogą wspierać mikrobiotę jelitową.

Kiedy zachować ostrożność?

Probiotyki są zwykle dobrze tolerowane przez zdrowe osoby, ale nie są produktem dla każdego bez wyjątku. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby:

• ciężko chore,
• z obniżoną odpornością,
• hospitalizowane,
• po poważnych zabiegach,
• wcześniaki i ich rodzice,
• osoby z poważnymi chorobami przewlekłymi.

NCCIH wskazuje, że ryzyko działań niepożądanych jest większe u osób ciężko chorych i z osłabioną odpornością.

Podsumowanie

Probiotyk przy antybiotyku może mieć sens, ale warto dobierać go świadomie. Nie każdy produkt działa tak samo i nie każdy „odbudowuje florę” w prosty sposób. Najważniejsze są: konkretny szczep, dawka, jakość produktu, czas stosowania i indywidualna sytuacja organizmu. Równie ważna jest dieta, która pomaga mikrobiocie wracać do równowagi.

Przykładowe produkty:

Zobacz Saccharomyces Boulardii

Zobacz BICAPS Rhamnosus GG

Zobacz ProbioBALANCE IBS Balance

Powyższa sekcja produktowa ma charakter handlowy i została przygotowana przez sklep Omega369. Prezentowane produkty zostały dobrane jako związane tematycznie z treścią artykułu.

Sekcja nie stanowi indywidualnej rekomendacji autora artykułu ani porady medycznej. Informacje dotyczące produktów opierają się na danych producentów, składzie, deklarowanych właściwościach oraz obowiązujących zasadach dotyczących prezentacji suplementów diety.

Bibliografia

• NCCIH NIH — Probiotics: Usefulness and Safety.
• WGO Global Guidelines — Probiotics and Prebiotics.
• NIH Office of Dietary Supplements — Probiotics Fact Sheet.
• Harvard T.H. Chan School of Public Health — The Microbiome.